Bơm kim tiêm có “khoảng chết” thấp

Thông thường, các bơm kim tiêm khi pít tông được nén hoàn toàn sau khi tiêm chích, vẫn còn tồn lưu một lượng chất lỏng trong đầu xi lanh và đốc kim còn gọi là “khoảng chết” hay là dung tích vùng không làm việc.

Dựa vào dung tích khoảng chết này, người ta chia ra hai loại bơm kim tiêm là bơm kim tiêm có khoảng chết cao và bơm kim tiêm có khoảng chết thấp.

Thông thường bơm kim tiêm có khoảng chết cao lượng máu và thuốc còn tồn lưu trong bơm kim tiêm cao gấp khoảng 40 lần so với bơm kim tiêm có khoảng chết thấp.

So sánh tồn lưu thuốc và máu giữa hai loại bơm kim tiêm

Lợi ích của bơm kim tiêm có “khoảng chết” thấp:

Giảm nguy cơ lây nhiễm HIV và các bệnh lây truyền qua đường máu khác như viêm gan B, viêm gan C ở những người tiêm chích ma túy sử dụng chung bơm kim tiêm.

Bơm kim tiêm có “khoảng chết” cao có thể giữ lại số lượng vi rút HIV lớn hơn nhiều lần so với bơm kim tiêm có “khoảng chết” thấp. Vì vậy, nguy cơ lây nhiễm HIV của người sử dụng chung bơm kiêm tiêm có “khoảng chết” cao sẽ cao hơn nhiều so với người sử dụng chung bơm kim tiêm có khoảng chết thấp.

Cũng theo báo cáo của WHO nếu 50 % số người tiêm chích ma túy chuyển sang dùng bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp có thể giảm khoảng 33% các trường hợp nhiễm mới HIV và các trường hợp nhiễm vi rút viêm gan B và C.

Giảm việc sử dụng lại bơm kim tiêm khi tiêm chích. Sự tồn lưu nhiều thuốc trong bơm kim tiêm “khoảng chết” cao sau tiêm chích, cũng là một trong những lý do mà người nghiện chích cảm thấy “tiếc” hoặc “lãng phí thuốc”, nên sử dụng lại hoặc sử dụng chung bơm kim tiêm. Đây là nguy cơ mất an toàn khi tiêm chích bao gồm cả lây nhiễm HIV hay viêm gan B, C.

Tiết kiệm thuốc: Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo không chỉ khi tiêm chích ma túy, mà khi tiêm các loại vắc xin cũng nên sử dụng loại bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp, vì đảm bảo tiêm đủ liều vắc xin và tiết kiệm được vắc xin.

Chất lượng tốt: Hầu hết các bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp được nhập chính ngạch hiện nay đều có chất lượng rất tốt. Theo nhận xét của người tiêm chích ma túy, bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp có kim tiêm nhỏ và sắc, dễ chích và sau chích không để lại sẹo. Khi tiêm cũng ít đau và không gây chảy máu. Pít tông trơn láng nên tiêm chích rất dễ dàng. Người tiêm chích cũng cảm thấy rất êm khi sử dụng.

Bơm kim tiêm nhỏ nên dễ cất giấu cũng như dễ mang theo hơn trong người, rất tiện khi mang ra ngoài.

Người tiêm chích ma túy nên sử dụng bơm kim tiêm khoảng chết thấp:

Bơm kim tiêm có “khoảng chết” thấp được chứng minh là có hiệu quả trong dự phòng lây nhiễm HIV so với các loại bơm kim tiêm khác nên đã được Tổ chức Y tế Thế giới cũng như nhiều tổ chức quốc tế khuyến cáo sử dụng.

Hiện nay trong khi hầu hết người tiêm chích ma túy ở các tỉnh phía nam sử dụng bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp 1ml (thường được gọi là bơm kim tiêm nhỏ) thì người tiêm chích ma túy các tỉnh phía bắc nói chung tỉnh trong đó có Bắc Kạn vẫn chưa có thói quen sử dụng loại bom kim tiêm này. Nguyên do:

Thứ nhất: Thiếu bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp. Hầu hết các nhà thuốc phía bắc không có loại bơm kim tiêm này.

Thứ hai: Sự thiếu thông tin của cả người tiêm chích và người cung cấp về lợi ích của bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp.

Thứ 3: Một số người nghiện chích ma tuý còn có thói quen sử dụng hỗn hợp các thuốc gây nghiện khác cùng với Heroin, hoặc thuận tiện cho việc pha thuốc nên có thể cũng cần bơm kim tiêm kích thước lớn hơn.

Tuy nhiên với những lợi ích mà bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp mang lại nhất là giảm nguy cơ lây nhiễm HIV, viêm gan B, viêm gan C thì các nỗ lực để mở rộng việc sử dụng bơm kim tiêm có “khoảng chết” thấp, trong thời gian tới trước hết cần phải đẩy mạnh hoạt động truyền thông về lợi ích theo đó cung cấp loại bơm kim tiêm “khoảng chết” thấp trong nhóm người nghiện chích ma túy, đây là yếu tố rất cần thiết trong can thiệp dự phòng lây nhiễm HIV.

Tác giả: Hoàng Sinh Tạo

Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS tỉnh Bắc Kạn